Afganlar arası müzakerelerde Taliban kararsızlığı devam ediyor

Görüşmelerin ikinci aşamasının başlamasından birkaç gün sonra müzakere masasını terk eden Taliban, aradan neredeyse bir ay geçmesine rağmen tekrar başlayıp başlamama konusunda karar almadı.

İkinci aşaması 6 Ocak'ta başlayan Afganlar arası müzakereler, kaderine terk edilmiş durumda.

Taliban'ın Katar'daki Siyasi Bürosunun Başkanı Molla Abdul Gani Berader başkanlığındaki heyet, 26 Ocak'ta Tahran'ı ziyaret etmiş, bir gün sonra da Siyasi Büro Başkan Yardımcısı Abbas Stanekzai başkanlığındaki başka bir Taliban heyeti Moskova'ya gitmişti. O günden beri Taliban müzakere heyeti, Afganlar arası müzakereleri yürütmek için Katar'ın başkenti Doha'da bulunan Afganistan müzakere heyetiyle bir araya gelmedi. Uzmanlara göre, Taliban'ın müzakere masasını terk etmesinin arkasındaki neden, Joe Biden liderliğindeki yeni ABD yönetiminin geçen sene ABD ile Taliban arasında imzalanan barış anlaşmasını tekrar gözden geçirmek istediğini açıklaması yatıyor. Taliban, ABD ile imzaladığı barış anlaşmasına Joe Biden yönetiminin uymamasından endişe ediyor.  

Görüşmelerin ikinci aşamasının başlamasından birkaç gün sonra müzakere masasını terk eden Taliban, aradan neredeyse bir ay geçmesine rağmen tekrar başlayıp başlamama konusunda karar almış değil.

Afganistan hükümeti, Taliban'ı yeni saldırılara hazırlanmakla suçluyor

Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani'nin Ulusal Güvenlik Danışmanı Hamdullah Muhib, başkent Kabil'de yaptığı açıklamada, Taliban'ın müzakereyi bırakıp gelecek bahar için saldırılara hazırlandığını söylemişti. Afganistan Savunma Bakanlığına göre, Taliban, daha çok toprak kazanarak müzakerelerde daha çok imtiyaz elde etmek istediği için saldırılarını artırıyor. Taliban ise müzakerelerin devamı veya yeni planlarıyla ilgili açıklama yapmaktan kaçınıyor.  

Uzmanlara göre, Taliban'ın bu davranışının arkasındaki neden, Joe Biden liderliğindeki yeni ABD yönetiminin geçen sene ABD ile Taliban arasında imzalanan barış anlaşmasını tekrar gözden geçirmek istediğini açıklaması yatıyor.

Her ne kadar Taliban resmi açıklama yapmasa da son günlerde militanların saldırılarının arttığı gözlemleniyor. Savunma Bakanlığına göre, bugünlerde Taliban militanları ülke genelinde 20 vilayette saldırı düzenliyor.

Taliban-El Kaide ilişkisi

ABD ile 29 Şubat'ta imzalanan anlaşma uyarınca Taliban, El Kaide dahil tüm militan gruplarla ilişkilerini kesmeyi kabul etti. Ancak BM dahil birçok uluslararası kurum ve kuruluş, Taliban ile El Kaide'nin yakın ilişki içinde olduğunu dile getiriyor.  

Afganistan hükümetine göre, Taliban müzakereyi bırakıp gelecek bahar için saldırılara hazırlanıyor.

ABD Savunma Bakanlığı Genel Müfettiş Ofisi, üç gün önce yaptığı açıklamada, "Taliban, El Kaide ile bağlarını sürdürmeye devam ediyor." ifadesini kullanmıştı. Eski Afganistan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Raşid Dostum da 3 gün önce Cüzcan vilayetinde katıldığı bir törende, Taliban ile El Kaide ilişkisinin hala devam ettiğini açıklamıştı. Taliban ise El Kaide ile olan ilişkisini reddediyor.

ABD yönetimi, anlaşmaya uymaya meyilli gibi durmuyor

Uzmanlar ve yetkililerin açıklamalarına bakıldığında, Taliban'ın barış görüşmelerini sürdürmesi konusundaki kararının, Joe Biden yönetiminin Taliban ve Afganistan hükümetine karşı izleyeceği politikaya bağlı olduğunu görmek mümkün. Eğer ABD, geçen sene Taliban ile imzaladığı barış anlaşmasına uyarak politikasını sürdürürse Taliban'ın da tekrar müzakere masasına döneceği mümkün gibi gözüküyor. Diğer yandan Amerikalı yetkililerin açıklamalarına bakıldığına, ABD yönetimi, o anlaşmaya pek de uymaya meyilli gibi durmuyor. İki gün önce ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, Afganistan'da şiddetin halen çok yaygın olduğunu ve barış müzakerelerinde daha çok ilerleme kaydedilmesi gerektiğini belirterek ABD'nin Afganistan'dan çekilme konusunda aceleci davranmayacağını açıklamıştı. Savunma Bakanı'nın bu açıklaması, ABD askerlerinin Doha anlaşması uyarınca mayısta Afganistan'dan çekilmeyeceği mesajını veriyor. İkinci bir husus da El Kaide ile Taliban ilişkisinin devam etmesi. Taliban, ABD ile vardığı anlaşmada, El Kaide dahil tüm terör gruplarıyla ilişkisini keseceği taahhüdünde bulunuyor. İlişkinin sürmesi Joe Biden yönetiminin Doha anlaşmasına uyması pek de mümkün olmayacak gibi. Barış görüşmelerinin belirsizliğinin devam etmesi, yeni ABD yönetiminin Taliban politikasını açıklamada gecikmesi ve Taliban'ın El Kaide ile ilişkisini sürdürmesi durumunda, Afganistan'a yakın zamanda barışın gelmesi zor görünüyor.