Yapay zekâ destekli robotik cerrahi prostat kanseri tedavisinde yeni imkânlar sunuyor

Uluslararası Üroloji Araştırmaları Derneği (International Urological Research Society-IURES) 2026 Kongre Başkanı Prof. Dr. Burak Turna, prostat kanseri cerrahisinde yapay zeka teknolojilerinin gelişmesi ve yeni nesil robotik cerrahi sistemlerinin kullanıma girmesinin, cerrahın tümörün yerleşimini ve çevresindeki kritik anatomik yapıların ilişkisini daha ayrıntılı değerlendirmesine olanak sağlayabildiğini belirtti.

Prof. Dr. Turna, AA muhabirine yaptığı açıklamada, prostat kanserinin erkeklerde en sık görülen kanserlerden biri olduğunu belirterek, hastalığın klinik özelliklerinin kişiden kişiye değişebildiğini söyledi.

Prostat kanserinin tanı ve tedavisinde hastanın yaşı, yaşam beklentisi, tümörün evresi, derecesi ve risk grubu ile genel sağlık durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini aktaran Turna, tedavi kararının bu bilgiler doğrultusunda kişiselleştirilmesinin önemli olduğunu ifade etti.

Turna, özellikle ailede prostat kanseri öyküsü bulunan erkeklerde riskin artabildiğini anlatarak, uygun yaş ve risk grubundaki erkeklerde düzenli hekim değerlendirmesinin önem taşıdığını vurguladı.

Prostat kanserinin erken evrelerde çoğunlukla belirti vermeyebildiğine dikkati çeken Turna, idrar yapmada güçlük, idrar akımında zayıflama, gece sık idrara çıkma veya idrarı tam boşaltamama hissi gibi yakınmaların prostat kanserine özgü olmadığını, iyi huylu prostat büyümesi gibi başka hastalıklarda da görülebildiğini söyledi.

Turna, prostat kanseri tedavisinde amaçlarının kanser kontrolünü sağlamanın yanı sıra hastanın yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumak olduğunu belirterek, "Tedavi seçiminde onkolojik güvenlik temel önceliktir. Bunun yanında, uygun hastalarda idrar kontrolü ve cinsel fonksiyon gibi yaşam kalitesini etkileyen fonksiyonların korunması da cerrahi planlamanın önemli hedeflerinden biridir." dedi.

- "Yapay zeka cerrahın karar verme sürecini destekleyen bir teknoloji"

Prof. Dr. Turna, yapay zeka teknolojilerinin ürolojide giderek daha fazla kullanılmaya başlandığını belirtti.

Yapay zekanın cerrahın yerini alan bir sistem olarak değil, görüntülerin değerlendirilmesi, cerrahi planlama ve karar destek süreçlerinde hekime yardımcı olabilecek bir teknoloji olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Turna, "Prostat kanseri cerrahisinde yapay zeka teknolojilerinin gelişmesi ve yeni nesil robotik cerrahi sistemlerinin kullanıma girmesi, cerrahın tümörün yerleşimini ve çevresindeki kritik anatomik yapıların ilişkisini daha ayrıntılı değerlendirmesine olanak sağlayabiliyor. Bu teknolojiler, uygun hastalarda daha hassas ve kişiselleştirilmiş bir cerrahi yaklaşımın geliştirilmesine katkı sunuyor." diye konuştu.

Turna, özellikle organ sınırlı prostat kanserinde cerrahinin temel hedeflerinden birinin kanserli dokunun onkolojik prensiplere uygun şekilde çıkarılması olduğunu ifade etti.

Bunun yanında idrar kontrolü ve cinsel fonksiyonla ilişkili anatomik yapıların mümkün olduğunca korunmasının da önem taşıdığını söyleyen Turna, "Robotik cerrahi, cerraha üç boyutlu ve yüksek çözünürlüklü görüntüleme altında çalışabilme imkanı sunuyor. Robotik sistemlerin hareket kabiliyeti ve hassas cerrahi enstrümanları, özellikle prostat çevresindeki kritik anatomik yapıların diseksiyonunda cerrahın kontrolünü artırabiliyor. Ancak bu teknolojilerin başarısında cerrahın deneyimi, doğru hasta seçimi ve uygun cerrahi planlama temel belirleyicilerdir." ifadelerini kullandı.

- "Amaç, kanseri tedavi ederken fonksiyonel sonuçları mümkün olduğunca korumaktır"

Turna, robotik cerrahinin, açık cerrahiye kıyasla daha küçük kesilerle uygulanmasının hastaların ameliyat sonrası iyileşme sürecine katkı sağlayabildiğini aktararak, "Hastalar genellikle daha erken mobilize olabilir ve günlük yaşamlarına daha kısa sürede dönebilir. Bununla birlikte, cerrahinin temel başarısını yalnızca hastanede kalış süresi veya iyileşme süresiyle değil, öncelikle kanser kontrolü ve uygun hastalarda fonksiyonel sonuçlarla değerlendirmek gerekir." diye konuştu.

Prostat kanseri cerrahisinde teknolojik gelişmelerin temel amacının "daha fazla teknoloji kullanmak" olmadığını, doğru hastada doğru tedaviyi daha hassas biçimde uygulamak olduğunu ifade eden Turna, "Günümüzde hedefimiz, onkolojik tedaviden ödün vermeden, hastanın yaşam kalitesini mümkün olduğunca koruyabilmek. Yapay zeka, gelişmiş görüntüleme ve robotik cerrahi sistemleri bu hedefe ulaşmamızda cerraha yardımcı olan önemli teknolojiler arasında yer alıyor." dedi.

Turna, prostat kanserinin daha hassas görüntülenebilmesi ve tümör odaklarının daha doğru tanımlanabilmesinin, tedavi yaklaşımında da önemli bir değişimi beraberinde getirdiğini kaydederek, "Özellikle uygun seçilmiş, lokalize prostat kanserli hastalarda, organın veya dokunun tamamını yok etmek yerine, sadece hastalıklı veya kanserli olan odak bölgeyi hedef alarak yok eden modern bir tedavi yaklaşımı olarak tanımlanan 'fokal tedaviler' kanserli dokuyu hedeflerken, prostatın sağlıklı bölümlerini ve çevredeki kritik anatomik yapıları mümkün olduğunca korumayı amaçlıyor." ifadelerini kullandı.

HIFU gibi fokal tedavi yöntemleri dünyada giderek daha fazla ilgi görürken, bu tedavilerin başarısında en önemli faktörlerden birinin doğru hasta seçimi ve ileri görüntüleme eşliğinde doğru hedefleme olduğunu vurgulayan Turna, şunları kaydetti:

"Fokal tedaviler, prostat kanserinde kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımının önemli bir parçası haline geliyor. Ancak burada temel nokta, fokal tedavinin her hastaya uygulanabilecek standart bir yöntem olmadığıdır. Hastanın tümörünün özellikleri, MR bulguları, biyopsi sonuçları ve onkolojik risk grubu birlikte değerlendirilmelidir. Doğru hastada uygulandığında ise amaç, kanseri tedavi ederken fonksiyonel sonuçları mümkün olduğunca korumaktır."